Bradikardi Nedir?

Bradikardi, kalbin normalden daha yavaş atması durumudur. Yetişkinlerde dinlenme sırasında kalp hızının dakikada 60 atımın altında olması genellikle bradikardi olarak tanımlanır. Ancak düşük kalp hızı her zaman bir hastalık anlamına gelmez. Özellikle düzenli egzersiz yapan kişilerde ve uyku sırasında kalp hızı doğal olarak düşebilir.

Bradikardinin klinik açıdan önemli olup olmadığını belirleyen temel nokta yalnızca kalp hızının kaç olduğu değildir. Kalbin vücudun ihtiyaç duyduğu kanı yeterli miktarda pompalayıp pompalayamadığı, hastada herhangi bir belirti bulunup bulunmadığı ve kalp hızının neden yavaşladığı birlikte değerlendirilmelidir. Baş dönmesi, bayılma, belirgin halsizlik, nefes darlığı veya göğüs ağrısı gibi şikâyetlerle birlikte görülen yavaş kalp hızı ise mutlaka değerlendirilmelidir.

Bradikardi Neden Olur?

Kalbin ritmi, kalpte bulunan özel elektriksel ileti sistemi tarafından kontrol edilir. Bu sistemde ortaya çıkan sorunlar kalp hızının normalden daha yavaş olmasına neden olabilir. Bradikardiye yol açabilecek nedenler arasında kalbin elektriksel ileti sistemindeki bozukluklar, bazı kalp hastalıkları, kullanılan ilaçlar, tiroid fonksiyon bozuklukları, kandaki potasyum gibi elektrolitlerin dengesizliği ve uyku apnesi gibi durumlar bulunabilir.

Bazı kişilerde ise düşük kalp hızı fizyolojik olabilir ve herhangi bir sağlık sorununa işaret etmeyebilir. Bu nedenle bradikardinin nedeni kişiye özel olarak araştırılmalıdır.

Bradikardi Belirtileri Nelerdir?

Kalp çok yavaş attığında vücuda ve özellikle beyne yeterli kan ulaşmayabilir. Bunun sonucunda halsizlik ve çabuk yorulma, baş dönmesi veya sersemlik hissi, bayılma veya bayılacak gibi olma, nefes darlığı, egzersiz sırasında normalden erken yorulma, göğüste rahatsızlık veya ağrı ve konsantrasyon güçlüğü gibi belirtiler ortaya çıkabilir.

Bununla birlikte bazı kişilerde kalp hızı düşük olmasına rağmen hiçbir belirti görülmeyebilir. Bu nedenle yalnızca nabız değerine bakılarak bradikardinin ciddi olup olmadığına karar verilmemelidir.

Bradikardi Nasıl Teşhis Edilir?

Bradikardi değerlendirmesinde öncelikle hastanın şikâyetleri ve tıbbi öyküsü öğrenilir. Kullanılan ilaçlar, eşlik eden hastalıklar ve belirtilerin hangi durumlarda ortaya çıktığı önemlidir. Fizik muayene sırasında kalp dinlenir ve nabız değerlendirilir. Kesin değerlendirme için ise çeşitli testlerden yararlanılabilir.

Elektrokardiyografi (EKG)

EKG, bradikardi tanısında kullanılan temel testlerden biridir. Kalbin elektriksel aktivitesini kaydederek kalbin hangi hızda ve hangi ritimle çalıştığını gösterir. Göğüs bölgesine, bazı durumlarda kol ve bacaklara yerleştirilen elektrotlar aracılığıyla kalbin elektriksel aktivitesi kayıt altına alınır. EKG sayesinde yalnızca kalbin yavaş attığı değil, yavaşlamanın altında yatan bazı ritim ve ileti bozuklukları da değerlendirilebilir.

Holter EKG

Bradikardi veya ritim bozukluğu her zaman muayene sırasında ortaya çıkmayabilir. Standart EKG sırasında herhangi bir sorun görülmemesine rağmen hastanın zaman zaman baş dönmesi, çarpıntı veya bayılma gibi şikâyetleri varsa Holter takibi uygulanabilir. Holter, günlük yaşam sırasında kalbin elektriksel aktivitesini genellikle 24 saat veya daha uzun süre boyunca kaydeden taşınabilir bir cihazdır. Bu yöntem sayesinde gün içerisinde ortaya çıkan geçici kalp hızı düşüşleri ve ritim değişiklikleri incelenebilir.

Olay Kaydedici (Event Recorder)

Şikâyetlerin seyrek ortaya çıktığı hastalarda daha uzun süreli takip gerekebilir. Olay kaydedici cihazlar belirli zamanlarda kalbin elektriksel aktivitesinin kaydedilmesine yardımcı olur. Bazı cihazlarda hasta baş dönmesi, bayılacak gibi olma veya başka bir şikâyet hissettiğinde kayıt başlatabilir. Takip süresi hastanın durumuna göre birkaç haftaya kadar uzayabilir.

Kan Testleri

Bradikardinin nedeni her zaman doğrudan kalpten kaynaklanmaz. Kan testleriyle potasyum gibi elektrolit düzeyleri, tiroid fonksiyonları ve gerekli görülen diğer değerler incelenebilir. Enfeksiyon veya metabolik sorunların araştırılması amacıyla da kan testlerinden yararlanılabilir.

Efor Testi

Bazı hastalarda kalp hızının egzersize verdiği yanıtın değerlendirilmesi gerekir. Efor testi sırasında hasta koşu bandında yürür veya sabit bisiklette egzersiz yaparken kalp ritmi takip edilir. Böylece kalbin fiziksel aktivite sırasında hızını yeterince artırıp artıramadığı değerlendirilebilir. Egzersiz yapamayan bazı hastalarda hekimin uygun görmesi durumunda kalbin egzersize benzer yanıt vermesini sağlayan ilaçlardan yararlanılabilir.

Tilt Table Testi

Özellikle tekrarlayan bayılma şikâyeti bulunan kişilerde tilt table testi uygulanabilir. Test sırasında hasta özel bir masada yatarken kalp hızı ve kan basıncı takip edilir. Daha sonra masa kontrollü biçimde dik pozisyona getirilerek vücudun pozisyon değişikliğine verdiği kalp hızı ve tansiyon yanıtı incelenir. Bu test, bayılmanın kalp hızı, kan basıncı ve sinir sistemiyle ilişkisini değerlendirmeye yardımcı olabilir.

Uyku Testi

Uyku sırasında tekrarlayan solunum durmalarıyla karakterize obstrüktif uyku apnesi, bazı kişilerde kalp ritmini etkileyebilir. Uyku apnesinden şüpheleniliyorsa uyku testi önerilebilir. Altta yatan uyku apnesinin tedavi edilmesi bazı hastalarda kalp ritmi üzerindeki olumsuz etkilerin azaltılmasına yardımcı olabilir.

Bradikardi Nasıl Tedavi Edilir?

Bradikardi tedavisi her hastada aynı değildir. Tedavinin belirlenmesinde kalp hızının ne kadar düşük olduğu, hastanın şikâyetleri, bradikardinin nedeni ve kalbin elektriksel ileti sisteminin durumu dikkate alınır. Herhangi bir şikâyeti bulunmayan ve düşük kalp hızının sağlık açısından problem oluşturmadığı düşünülen kişilerde yalnızca düzenli takip yeterli olabilir. Tedavi gereken hastalarda ise yaklaşım altta yatan nedene göre değişebilir.

Bradikardi İlaçlardan Kaynaklanabilir mi?

Evet. Kalp hızını etkileyen bazı ilaçlar bradikardiye neden olabilir veya mevcut bradikardiyi belirginleştirebilir. Bu nedenle değerlendirme sırasında kullanılan tüm ilaçların hekime bildirilmesi önemlidir. Reçeteli ilaçların yanı sıra reçetesiz kullanılan ilaçlar, vitaminler ve takviyeler de belirtilmelidir.

Bradikardinin kullanılan bir ilaçla ilişkili olduğu düşünülüyorsa hekim ilacın dozunu değiştirebilir veya uygun durumlarda farklı bir tedaviye geçebilir. Ancak kalp hızının düşük olduğunu fark eden hastaların ilaçlarını kendi başlarına bırakmaları veya dozlarını değiştirmeleri doğru değildir.

Altta Yatan Hastalığın Tedavisi Bradikardiyi Düzeltebilir mi?

Bazı hastalarda evet. Örneğin tiroid hastalıkları veya uyku apnesi gibi başka bir sağlık problemi kalp hızının yavaşlamasına neden oluyorsa öncelikle bu durumun tedavi edilmesi gerekebilir. Altta yatan neden kontrol altına alındığında kalp hızında da düzelme görülebilir. Bu nedenle tedaviden önce bradikardinin nedeninin mümkün olduğunca doğru belirlenmesi önem taşır.

Bradikardide Kalp Pili Ne Zaman Gerekir?

Her bradikardi hastasına kalp pili takılmaz. Ancak kalp hızının belirgin şekilde düşük olduğu, buna bağlı ciddi belirtilerin geliştiği ve sorunun başka yöntemlerle düzeltilemediği bazı hastalarda kalp pili tedavisi gündeme gelebilir.

Kalp pili, genellikle köprücük kemiğine yakın bölgede cilt altına yerleştirilen küçük bir elektronik cihazdır. Kalbin ritmini takip eder ve gerektiğinde kalbe elektriksel uyarılar göndererek uygun kalp hızının korunmasına yardımcı olur. Kalp pili gerekip gerekmediğine yalnızca nabız değerine bakılarak karar verilmez. Hastanın belirtileri, EKG ve ritim kayıtları, ileti sistemindeki problemin türü ve diğer klinik bulgular birlikte değerlendirilir.

Nabız 60’ın Altındaysa Kalp Pili Gerekir mi?

Hayır. Dinlenme sırasında nabzın 60’ın altında olması tek başına kalp pili gerektirdiği anlamına gelmez. Bazı sağlıklı kişilerde, özellikle düzenli spor yapanlarda, kalp hızı doğal olarak düşük olabilir. Uyku sırasında da kalp hızında düşme görülebilir.

Asıl önemli olan düşük kalp hızının hastada belirti oluşturup oluşturmadığı ve altında klinik açıdan önemli bir ritim veya ileti bozukluğunun bulunup bulunmadığıdır. Bu nedenle “Nabzım 50, kalp pili gerekir mi?” sorusunun yanıtı yalnızca nabız sayısına göre verilemez.

Bradikardi Ne Zaman Tehlikelidir?

Bradikardinin önemi kişiden kişiye değişir. Belirtisiz ve fizyolojik düşük kalp hızı ile kalbin yeterli kan pompalamasını engelleyen ciddi bradikardi aynı durum değildir. Özellikle yavaş nabızla birlikte bayılma, bayılacak gibi olma, belirgin nefes darlığı, göğüs ağrısı, bilinç değişikliği veya ciddi güçsüzlük gelişmesi daha hızlı tıbbi değerlendirme gerektirir. Yeni başlayan veya şiddetli belirtilerde acil tıbbi değerlendirme gerekebilir.

Doktor Muayenesine Giderken Nelere Dikkat Edilmeli?

Bradikardi nedeniyle kardiyoloji değerlendirmesine gidecek kişilerin bazı bilgileri önceden hazırlaması muayenenin daha verimli geçmesine yardımcı olabilir. Belirtilerin ne zaman başladığı, ne sıklıkta ortaya çıktığı ve hangi durumlarda arttığı not edilebilir. Daha önce bayılma yaşanıp yaşanmadığı ve egzersiz sırasında şikâyet oluşup oluşmadığı da belirtilmelidir.

Kullanılan tüm ilaçların isimleri ve dozlarının yanı sıra vitamin ve takviyelerin listesinin hazırlanması önemlidir. Ailede kalp hastalığı, ritim bozukluğu, inme, yüksek tansiyon veya diyabet öyküsü varsa hekime bildirilmelidir.

Bradikardi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Bradikardi ile düşük tansiyon aynı şey midir?

Hayır. Bradikardi kalp hızının normalden yavaş olması, düşük tansiyon ise kan basıncının normalden düşük olmasıdır. İki durum birbirinden farklıdır ancak bazı kişilerde birlikte görülebilir. Özellikle yavaş kalp hızıyla birlikte tansiyon düşüklüğü, baş dönmesi veya bayılma yaşanıyorsa değerlendirme gerekebilir.

Bradikardi çarpıntı hissine neden olabilir mi?

Kalbin yavaş atması her zaman çarpıntı hissedilmeyeceği anlamına gelmez. Kalp ritmindeki düzensizlikler veya atımlar arasındaki uzun aralıklar bazı kişiler tarafından çarpıntı, tekleme ya da kalbin duracakmış gibi olması şeklinde hissedilebilir.

Uyurken nabzın düşmesi normal midir?

Uyku sırasında vücudun enerji ihtiyacının azalması nedeniyle kalp hızının düşmesi çoğu kişide normal bir fizyolojik durumdur. Ancak uyku sırasında kalp hızında aşırı düşüşler, uzun duraklamalar veya uyku apnesi şüphesi bulunuyorsa ek değerlendirme gerekebilir.

Spor yapan kişilerde nabız neden daha düşük olabilir?

Düzenli egzersiz kalbin her atımda daha fazla kan pompalamasını sağlayabilir. Bu nedenle özellikle iyi kondisyonlu kişilerde kalbin dinlenme sırasında daha az sayıda atımla vücudun ihtiyacını karşılaması mümkündür. Belirti bulunmayan sporcularda düşük dinlenme nabzı her zaman hastalık anlamına gelmez.

Bradikardi egzersiz yapmaya engel midir?

Her bradikardi hastasının egzersizi bırakması gerekmez. Egzersiz kararı bradikardinin nedeni, kişinin belirtileri ve kalp hızının fiziksel aktivite sırasında yeterli şekilde artıp artmadığı dikkate alınarak verilmelidir. Özellikle egzersiz sırasında baş dönmesi, göğüs ağrısı, nefes darlığı veya bayılacak gibi olma yaşanıyorsa kardiyolojik değerlendirme önemlidir.

Bradikardi kahve içerek düzeltilebilir mi?

Kafein bazı kişilerde kalp hızını geçici olarak artırabilir ancak bradikardinin tedavisi olarak kabul edilmez. Kalp hızını yükseltmek amacıyla aşırı kahve veya enerji içeceği tüketmek, bradikardinin altında yatan nedeni ortadan kaldırmaz ve farklı ritim sorunlarına yol açabilir.

Bradikardi aniden ortaya çıkabilir mi?

Evet. Bradikardi bazı kişilerde zaman içerisinde gelişirken bazı durumlarda aniden ortaya çıkabilir. Yeni başlayan belirgin nabız düşüklüğüne baş dönmesi, bayılma, nefes darlığı, göğüs ağrısı veya bilinç değişikliği eşlik ediyorsa hızlı tıbbi değerlendirme gerekir.

Evde nabız ölçümü bradikardi tanısı için yeterli midir?

Hayır. Akıllı saat, tansiyon cihazı veya elle yapılan ölçüm kalp hızının düşük olduğunu gösterebilir ancak bradikardinin nedenini belirleyemez. Tanının ve ritim probleminin türünün değerlendirilmesi için özellikle EKG ve gerekli durumlarda daha uzun süreli ritim kayıtlarına ihtiyaç duyulabilir.

Bradikardi yaş ilerledikçe daha sık görülür mü?

Yaşla birlikte kalbin elektriksel ileti sisteminde değişiklikler meydana gelebilir. Bu nedenle kalp hızının yavaşlamasına neden olan bazı ritim ve ileti bozukluklarının görülme olasılığı ileri yaşlarda artabilir. Bununla birlikte bradikardi yalnızca ileri yaşlarda görülen bir durum değildir.

Sonuç

Bradikardi, kalbin normalden yavaş çalışmasıdır ancak her düşük nabız değeri kalp hastalığı anlamına gelmez. Bazı kişilerde tamamen fizyolojik olan düşük kalp hızı, bazı hastalarda ise kalbin elektriksel ileti sistemindeki bir problemin veya başka bir sağlık sorununun göstergesi olabilir.

Bu nedenle bradikardinin değerlendirilmesinde yalnızca “Nabız kaç?” sorusuna değil; hastanın belirtilerine, EKG bulgularına, kullanılan ilaçlara ve altta yatan nedenlere birlikte bakılması gerekir. Özellikle baş dönmesi, bayılma, nefes darlığı, göğüs ağrısı veya belirgin halsizlik gibi belirtilerle birlikte ortaya çıkan yavaş kalp hızında kardiyolojik değerlendirme önemlidir. Tedavi altta yatan nedene göre planlanır; bazı hastalarda takip yeterliyken bazı hastalarda ilaç düzenlemesi, altta yatan hastalığın tedavisi veya kalp pili gerekebilir.